Castilla y León

Rueda is Spanje's antwoord op de frisse witte wijn: een appellation op het Castiliaanse plateau die gespecialiseerd is in de Verdejo-druif, een lokaal ras dat vrijwel nergens anders ter wereld zo goed gedijt als hier. Martinsancho is de referentie binnen Rueda: een domaine met oude wijnstokken, een compromisloze aanpak en wijnen die laten zien dat Verdejo een van de meest complexe witte druiven van Spanje is. Angel Rodríguez Vidal begon in de jaren tachtig met de biologische landbouw, lang voordat dit een marketingbegrip werd. Zijn familiare domaine beheert oude Verdejo-wijnstokken, sommige meer dan tachtig jaar oud, op de typische zanderige bodems van Rueda. De combinatie van oud hout, biologische landbouw en zanderige granietbodem geeft zijn wijnen een complexiteit die weinig andere Rueda-producenten evenaren. De Verdejo van Martinsancho is een fundamenteel andere wijn dan de frisse, lichte en goedkope Rueda-Verdejo die de meeste consumenten kennen. De wijn is voller, rijker en complexer: noten van venkel, witte perzik, citrusbloesem, een vleugje amandel en een krachtige mineraliteit die de granietbodem verraadt. De vergisting verloopt koel en langzaam in roestvrijstalen tanks, de rijping op gistdroesem geeft de wijn romigheid en diepte. Verdejo heeft van nature een lichte bitterheid in de afdronk, een kenmerk dat in goedkope versies als een tekortkoming wordt gezien maar in Martinsancho's versie als een teken van karakter en terroir. De wijn heeft ook uitstekende bewaarpotenomtie: in tegenstelling tot wat men van witte Spaanse wijn zou denken, zijn de beste Martinsancho-jaargangen tien jaar na de oogst nog beter dan in de jeugd. Bij tafel past Martinsancho's Verdejo uitstekend bij Spaanse tapas, in het bijzonder ceviche, gamba's al ajillo en gefrituurde vis. Ook uitstekend bij lichte kaasgerechten, asperges en artisjokken.

Toro is het wildste en krachtigste wijngebied van Castilla y León. Op het hoogste punt van het Duero-plateau, in de provincie Zamora, groeien Tinta de Toro-wijnstokken op zandige bodems die schrikbarend arm zijn maar juist daardoor de wortelstelsels dwingen tot diepten van soms meer dan tien meter. Het resultaat zijn geconcentreerde, krachtige wijnen van een intensiteit die elders in Spanje zelden bereikt wordt. Quinta de la Quietud is een van de meest gerespecteerde huizen van de appellation, gerund door een Franco-Spaanse samenwerking die zowel de traditie als de moderniteit van Toro begrijpt. De naam Quietud is veelzeggend: stilte, rust. Het domaine ademt deze kwaliteit: zorgvuldige landbouw, terughoudende wijnmakerij, geen haast. De wijnstokken zijn oud, sommige meer dan honderd jaar, en zijn nooit geënt op Amerikaanse onderstokken. Dit is een zeldzaamheid in de wereld na de phylloxera-crisis van de negentiende eeuw, maar de zandige bodems van Toro bieden van nature weerstand tegen de luizen die de wijnstokken van Europa verwoestten. Ongeënte viejísimas vinas (heel oude wijnstokken) produceren kleine hoeveelheden druiven van uitzonderlijke concentratie. De Tinta de Toro is genetisch identiek aan de Tempranillo maar gedraagt zich anders op dit extreme terroir: dikker van schil, hogere tannines, meer kleur, meer alcohol en een aardse kracht die typerend is voor het gebied. Quietud's wijn is donker, dicht en complex: wilde bes, pruim, steennoot, cederhout, leer en een mineraliteit die de zanderige bodem verraadt. De tannines zijn aanzienlijk maar fijn, de afdronk lang en warm. Rijping vindt plaats in nieuwe en gebruikte Franse eiken vaten, met grote aandacht voor het bewaren van het fruitkarakter. De wijn vraagt enige bewaring maar beloont geduld met een diepgang die de beste Ribera del Duero evenaard. Bij tafel is Toro bij uitstek een wijn voor de culinaire hoogtepunten: Lechazo al horno, gegrild rundvlees van Castiliaanse kwaliteit, wildbraad en oude Manchego.

La Mancha is het hart van Spanje, het uitgestrekte plateau dat Don Quichot doorkruiste en dat vandaag de meest geproduceerde wijnen van het land voortbrengt. Real Compañía de Vinos kiest hier voor kwaliteit binnen een prijssegment dat toegankelijk is voor iedereen: eerlijke, smakelijke wijnen van Tempranillo en de lokale witte druif Airén die de warmte en openhartigheid van de Spaanse wijntraditie belichamen zonder de koffer te duur te maken. La Mancha is een extreme omgeving: droog, heet en winderig, op een hoogte van 600-700 meter. De wijnstokken staan ver uit elkaar, een techniek die "vaso"-stijl heet en die de wijnstokken in staat stelt elk hun eigen watervoorraden te exploiteren in de schraalste grond. De opbrengst is laag, de concentratie is hoog. De bodems zijn kalkstenen rotsen met een dun dek van rode klei. De Tempranillo van La Mancha heeft een eigen karakter dat verschilt van Rioja of Ribera del Duero: direct, fruitig, warm, met rijp rood fruit en zachte tannines die de toegankelijkheid vergroten. Real Compañía de Vinos maakt hiervan wijn die zijn beste eigenschappen toont: toegankelijk in de jeugd maar met voldoende structuur voor de maaltijd. De Airén, de meest geplante witte druif van Spanje (en daarmee van de wereld), is in goede handen bij Real Compañía: fris, licht en zomers, met citrusfrisse tonen en een directheid die maakt dat deze wijn zonder nadenken genoten kan worden. Bij tafel passen de wijnen van Real Compañía uitstekend bij Spaanse tapas, paella, gegrild vlees en eenvoudige kazen.

Ribera del Duero is het andere grote Spaanse roodwijngebied, gelegen op het hoogland van Castilla y León op circa 900 meter hoogte langs de rivier de Duero. Bodegas Viyuela is een van de meest elegante huizen van de appellation, gevestigd in het historische wijnstadje Peñafiel en gespecialiseerd in Tempranillo, hier lokaal Tinto Fino of Tinta del País genaamd, dat zich op de kalksteen-kleigronden van Ribera anders gedraagt dan in Rioja. De hoogte van het plateau is het bepalende factor: zomers zijn heet overdag maar koel 's nachts, met temperatuurverschillen van soms 20 graden Celsius. Dit dag-nacht-verschil is de motor van de zuurgraad in de druiven: de druiven kunnen volledig rijpen zonder hun frisheid te verliezen, wat Ribera-tempranillo een kracht-en-elegantie-combinatie geeft die moeilijk te evenaren is. Viyuela werkt met wijnstokken op bodems van kalkstenen rotsen en rode klei, de typische bodems die de beste Ribera-wijnen kenmerken. De bodems zijn arm en waterarm, wat de opbrengst beperkt en de concentratie vergroot. De wijnen rijpen in Franse en Amerikaanse eiken vaten van wisselende leeftijden, afhankelijk van het niveau: Joven (zonder hout), Crianza (12 maanden eik), Reserva (24 maanden eik) en Gran Reserva voor de beste jaargangen. Het profiel van Viyuela's wijnen is verfijnd voor Ribera: donker fruit van kers, pruim en braam, maar met een elegantie en een minerale lijn die de kalkstenen bodem verraadt. De tannines zijn stevig maar fijn, de zuren levend en aanwezig, de afdruk lang en complex. Bij tafel past Ribera del Duero uitstekend bij het beste Spaanse vlees: Lechazo (gestoofde melklam uit de oven), cochinillo (speenvarken), gegrild runds vlees en Manchego. De Reserva en Gran Reserva passen ook bij krachtige wildgerechten.