Piemonte

Barolo wordt de koning van de Italiaanse wijnen genoemd, en dat is geen ijdele kreet. De Nebbiolo-druif, in de Langhe-heuvels van Piemonte gegroeid op de typische bodems van wit kalk en blauwgrijze marl, produceert wijnen van een complexiteit en bewaarpotenomtie die in Italië geen gelijke hebben en die internationaal alleen door de grootste Bourgognes en Brunello di Montalcino geëvenaard worden. Cascina Adelaide is een van de namen die wijnkenners associëren met de meest authentieke en integere producenten van deze mythische appellation. Het domein is klein van schaal: een echte cascina, een traditionele Piemontese boerderij, omgeven door wijngaarden op de hellingen rondom het dorp Barolo. De focus ligt volledig op Nebbiolo en op de percelen die dit domein de decennia door heeft bebouwd en begrepen. De wijn die het huis beroemd maakt, de 4 Vigne (vier wijngaarden), is een blend van druiven van vier verschillende percelen in de Barolo-zone, waaronder druiven van Cannubi, een van de meest geprezen en historisch significante lagen van de gehele appellation. De filosofie achter de 4 Vigne is die van de traditionele Piemontese Barolo-wijnmaker: in plaats van de moderne trend naar single-vineyard bottling en parcellaire-wijnmakerij te volgen, gelooft Cascina Adelaide in het blenden over percelen heen als een kunst die de volle complexiteit van Barolo onthult. Elk perceel geeft iets anders: de kracht en het tanninische karakter van het ene, de elegantie en de floraalheid van het andere, de mineraliteit van een derde. Het resultaat is een Barolo die groter is dan de som van zijn delen. Nebbiolo is geen druif voor de ongeduldige. Jong, direct na de botteling, is een goede Barolo often gesloten en tannineus: strak, compact, met fruit dat zich nog niet wil tonen. Maar met jaren, soms een decennium of meer, opent de wijn zich langzaam tot iets dat 'transcendent' nauwelijks overdreven is: rozenblaadjes, teer, gedroogde kers, pruim, tabak, leer, de geur van een oud kerkinterieur. De afdronk houdt minuten aan. Dit is de belofte van de grote Barolo, en Cascina Adelaide levert haar in. De rijping vindt plaats in de traditionele grote Slavonische eiken botti, vaten van duizenden liters die de wijn langzaam laten rijpen zonder de houtinvloed van de moderne barrique. Dit is een bewuste keuze voor traditie: de Nebbiolo hoeft geen vanillesmaak of ceder te lenen van het eikenhout maar moet zijn eigen complexiteit van de bodem en de lucht van de Langhe meenemen in de fles. Bij Grapes & Barrels is Cascina Adelaide het portaal naar de wereld van Barolo voor wie meer wil begrijpen dan een etiket. Het is een domein van integriteit en karakter, een wijn die geduld beloont en die de wijnliefhebber elke keer opnieuw verrast. Bij tafel is Barolo onvermijdelijk bij de grote Piemontese gerechten: tajarin met witte truffel (de klassieke combinatie), brasato al Barolo (stoofvlees in Barolo), agnello al forno (lam uit de oven) en Castelmagno of Parmigiano Reggiano van meer dan 36 maanden rijping.

Het Piemontese heuvelland rondom Asti is een van de rijkste en meest gevarieerde wijnlandschappen van Italië: een eindeloos tapijt van heuvels, begroeid met wijnstokken, hazelnootbomen en truffelwouden, doorsneden door rivieren en middeleeuwse dorpjes die elk hun eigen wijntraditie bewaken. Isolabella della Croce werkt hier vanuit Loazzolo, een van de kleinste en minst bekende DOC's van Italië, hoog in de heuvels van de provincie Asti, en bewijst elke jaargang opnieuw dat het Piemonte meer te bieden heeft dan Barolo en Barbaresco alleen. De wijngaarden liggen op steile hellingen op 400 tot 450 meter hoogte, op zandige mergel- en kalksteenbodem met een zuidzuidwesten-oriëntatie die maximale zoninval garandeert. Het terroir is veeleisend: de steile hellingen maken mechanische bewerking grotendeels onmogelijk, de zandige bodems draineren snel en vereisen aandacht tijdens droge perioden, en de hoogte brengt grote temperatuurverschillen die de aromatische intensiteit van de druiven maximaliseren. Maar wie bereid is deze inspanning te leveren, wordt beloond met druiven van een complexiteit die de vlaktepercelen van de Asti-provincie nooit bereiken. Het domein is toonaangevend in de regio dankzij de combinatie van internationale ambitie en lokale verankering. De Superlodo is de emblematische topwijn van het huis: een Supertuscan-geïnspireerde blend van Cabernet Sauvignon, Merlot en Syrah die op Piemontese bodem een eigen karakter aanneemt. Het idee achter de Superlodo is dat internationale druivenrassen, mits goed ingeplant op het juiste terroir, het Piemontese karakter overnemen: de mineraliteit van de zandige mergel, de aromatische intensiteit van de hooggelegen percelen, de elegantie die de Asti-heuvels aan alle wijnen meegeven. De Barbera d'Asti is het andere hart van het domein. Barbera is Piemonte's meest geplante rode druif en heeft lange tijd een imago gehad als alledaagse karafwijn, maar de beste producenten in de Asti-provincie laten zien dat Barbera van hoge hellingen en oude wijnstokken een wijn van werkelijke grandeur kan zijn. Isolabella della Croce maakt de Barbera in twee versies: de toegankelijke Maria Teresa en de meer geconcentreerde Serena Superiore, waarbij de droge heuvelbodem en de kleine productie per stok de kwaliteit bepalen. De beschutting van de Apennijnen in het zuiden en de openheid naar de Middellandse Zee in het zuidwesten geven dit terroir een microklimaat dat nergens anders in de Asti-heuvels precies zo bestaat: een combinatie van warmte, hoogte en een lichte maritieme invloed die de aromatische complexiteit van alle wijnen versterkt. Bij Grapes & Barrels symboliseert Isolabella della Croce de rijkdom van het kleine Piemontese familiebedrijf: enorm divers van assortiment, diep verankerd in het terroir en gemotiveerd door de ambitie de buitenwereld te laten zien wat de weinig bekende heuvels van Loazzolo vermogen. Bij tafel past de Barbera d'Asti uitstekend bij pasta al pomodoro, pizza, antipasti, piccata al limone en zachte Piemontese kazen zoals Robiola. De Superlodo is een partner voor geroosterd vlees, wild en gerijpte Parmigiano. De Monferrato-wijnen begeleiden de rijke Piemontese keuken in al haar veelzijdigheid.

Alle aandacht in Piemonte gaat naar de Langhe. Barolo, Barbaresco, Alba: de namen klinken als een litanie van Nebbiolo-grootsheid op kalksteenrots. Maar wie over de Tanaro-rivier kijkt, naar de heuvels aan de overkant die oplopen naar het noorden, ziet een ander landschap en een ander verhaal. Dit zijn de Roero: een heuvelgebied van zandig kalksteen en bleekgele bodems dat een compleet andere geologie heeft dan de compacte Tortonische kalk van de Langhe. En op die bodems groeit een druivenras dat bijna uitstierf maar nu triomfantelijk terugkeert: Arneis. Pescaja is een familiedomein dat in het hart van de Roero staat en dat Arneis als zijn voornaamste roeping beschouwt. De naam van het domein verwijst naar een specifiek perceel in de heuvels, en de toewijding van de familie aan dit ras wordt duidelijk zodra men de wijn in het glas heeft. De geschiedenis van Arneis in de Roero is een verhaal van bijna-uitsterving en redding. Tot in de jaren zestig van de vorige eeuw was Arneis wijdverspreid in de Piemontese wijngaarden, maar de commerciële focus op Nebbiolo voor prestige en Barbera voor volume liet het ras marginaliseren. Tegen de jaren zeventig was het vrijwel verdwenen, op een paar oudere wijnboeren na die het simpelweg bleven verbouwen. Het was de pionier Bruno Giacosa die als eerste de potentie van pure, monorastige Arneis herkende en bottelde; al snel volgden andere producenten en schreven wijnkritici over dit herontdekte ras. Vandaag is Arneis DOCG een van de meest gerespecteerde witte druivenrassen van Italië. In de beste interpretaties is het ras allesbehalve eenvoudig. Witte bloesem, rijpe witte perzik, peer, acacia, een lichte venkelachtige kruidigheid en de kenmerkende bittere amandelafdronk geven het ras zijn persoonlijkheid. Op het verhemelte heeft goede Arneis een medium gewicht en een heldere zuurgraad die de wijn aangenaam fris houdt, met de amandeltoets die in de lange afdronk de toon zet. Pescaja maakt Arneis met de precisie van een wijnmaker die zijn ras door en door kent. De zandig-kalkrijke bodems van de Roero geven de druif een iets lichtere, elegantere textuur dan de meer substantiële witte wijnen van de zwaardere Piemontese bodems. De beschutte ligging en de goede expositie van de wijngaarden leveren de aromatische rijkdom. Het resultaat is een wijn die elegant, toegankelijk en uitnodigend is, maar die toch voldoende karakter heeft om bij de tafel een serieuze rol te spelen: als aperitief, bij lichte antipasti, bij witvis en risotto, of bij de verfijnde Piemontese antipasto-traditie van vitello tonnato en bagna cauda. Naast Arneis maakt het domein ook Barbera d'Alba, de universele rode druif van Piemonte die in de Roero een eigen, iets lichter karakter aanneemt dan in de Langhe maar niet minder authentiek is. De Barbera van Pescaja is fruitig, levendig en direct: hoge zuurgraad, donker kersenfruit, en een energie die de Piemontese keuken van tajarin, agnolotti en gevulde pasta op de meest aangename manier begeleidt.